|
I. kafli.
Gildissvið laganna.
1. gr.
Lög þessi taka til allra dýra, en þó einkum til þeirra sem eru í vörslu eða
umsjón manna.
Um meðferð og aðbúnað einstakra búfjártegunda skal jafnframt
fara að fyrirmælum laga og reglugerða þar að lútandi.
II. kafli.
Meðferð dýra, vistarverur og umhirða.
2. gr.
Skylt er að fara vel með öll dýr. Óheimilt er að hrekkja dýr eða meiða. Forðast
skal að ofbjóða kröftum þeirra og þoli.
3. gr.
Eigendum eða umráðamönnum dýra ber að sjá þeim fyrir viðunandi vistarverum og
fullnægjandi fóðri, drykk og umhirðu.
Tryggja skal dýrum eðlilegt frelsi til hreyfingar samkvæmt
viðurkenndri reynslu og þekkingu. Koma skal í veg fyrir hávaða þar sem dýr eru
höfð í vörslu.
Eigendur og umráðamenn dýra skulu fylgjast með heilsu þeirra
og gera viðhlítandi ráðstafanir til að koma megi í veg fyrir vanlíðan dýranna.
Sérstakt eftirlit skal haft með dýrum sem haldin eru á tæknivæddum stórbúum,
sbr. 7. gr. laga
nr. 46/1991, um búfjárhald, og sérákvæði í reglugerðum um einstakar
búfjártegundir.
4. gr.
Að vetri til, þegar búfé er haldið til beitar eða látið liggja við opið, skal
sjá til þess að á staðnum sé húsaskjól eða annað öruggt og hentugt skjól í öllum
veðrum. Einnig skal vera þar nægilegt fóður og vatn og litið skal eftir búfénu
reglulega en daglega eða oftar ef nauðsyn krefur að mati forðagæslumanns,
ráðunautar eða dýralæknis. Heimilt er sveitarstjórn, að fengnum tillögum
dýraverndarráðs eða héraðsdýralæknis, að banna dýrahald á tilteknum stöðum að
vetri til séu fyrrgreind skilyrði ekki uppfyllt.
5. gr.
Umhverfisráðherra setur í reglugerð, í samráði við landbúnaðarráðherra, nánari
fyrirmæli um vistarverur og aðbúnað dýra. Þar skal m.a. setja skilyrði fyrir eða
bann við innilokun dýra í búrum eða þröngum stíum og tjóðrun þeirra til
langframa.
Þegar búfé á í hlut skal einnig fara að reglum settum
samkvæmt lögum um búfjárhald.
6. gr.
Einungis má nota í keppni dýr sem eru heilbrigð og vel þjálfuð. Óheimilt er að
nota hormón, deyfilyf eða hliðstæð efni til að hafa áhrif á afkastagetu dýra í
keppni.
7. gr.
Eyrnamarka skal dýr sem yngst og á þann hátt að valdi sem minnstum sársauka.
Óheimilt er að eyrnamarka fullvaxið dýr án deyfingar.
8. gr.
Ökumenn skulu sýna dýrum á vegum fyllstu tillitssemi. Verði dýr fyrir ökutæki
ber stjórnanda þess skylda til að ganga úr skugga um hversu alvarlegt slysið er
og gera viðhlítandi ráðstafanir, þar á meðal þær sem greindar eru í 9. gr.,
eftir því sem við á.
9. gr.
Verði maður var við að dýr sé sjúkt, lemstrað eða bjargarlaust að öðru leyti ber
honum að veita því umönnun eftir föngum. Gera skal lögreglu eða dýralækni
viðvart eins fljótt og unnt er. Náist ekki til þeirra og ætla má að sjúkdómur
dýrs eða meiðsl séu banvæn er heimilt að deyða dýrið og tilkynna það síðan til
lögreglu.
10. gr.
Ef dýr strjúka eða sleppa úr haldi skulu eigendur eða umráðamenn þeirra þegar
gera ráðstafanir til að handsama þau. Lögreglan getur tekið slík dýr í vörslu
sína. Ef eigandi gefur sig fram skal hann greiða áfallinn kostnað. Hafi dýrsins
ekki verið vitjað innan einnar viku skal því ráðstafað til nýs ábyrgs eiganda,
það selt fyrir áföllnum kostnaði eða aflífað.
Þegar búfé á í hlut skal fara að lögum um búfjárhald, reglum
laga um afréttamálefni, fjallskil o.fl. og lögum um varnir gegn smitandi
búfjársjúkdómum.
11. gr.
Við flutning á dýrum skal þess gætt að útbúnaður farartækis sé góður og við hæfi
hverju sinni og að gott eftirlit sé með dýrunum meðan á flutningi stendur.
Umhverfisráðherra setur í reglugerð nánari fyrirmæli um
flutning á dýrum að höfðu samráði við yfirdýralækni.
III. kafli.
Dýrahald í atvinnuskyni, annað en í landbúnaði.
12. gr.
Leyfi lögreglustjóra þarf til hvers konar ræktunar, verslunar, þjálfunar,
tamningar, geymslu og leigu dýra í atvinnuskyni sem ekki fellur undir
búfjárhald. Einnig þarf leyfi lögreglustjóra til að setja á stofn dýragarða,
halda dýrasýningar og efna til dýrahappdrættis.
Leyfi umhverfisráðherra þarf til að handsama villt dýr fyrir
dýragarða eða önnur söfn lifandi dýra.
Umhverfisráðherra setur í reglugerð1)
nánari fyrirmæli um leyfisveitingar skv. 1. og 2. mgr., þar á meðal að leyfi
megi binda þeim skilyrðum sem nauðsynleg þykja til að tryggja góða meðferð
dýranna, svo sem aðbúnað þeirra, umhirðu, viðhlítandi vistarverur og eftirlit
með starfseminni. Undanþegnar eru sýningar samkvæmt búfjárræktarlögum.
1)Rg.
499/1997, sbr.
900/2001;
rg.
537/1998.
IV. kafli. Aðgerðir á dýrum og aflífun.
13. gr.
Dýralæknum einum er heimilt að framkvæma læknisaðgerðir á dýrum. Undanþegnar eru
þó minni háttar aðgerðir og lyfjameðferð í samráði við dýralækni.
Dýralæknum einum er heimilt að gelda dýr en yfirdýralæknir
getur þó í undantekningartilvikum veitt þjálfuðum mönnum leyfi til geldinga.
Þegar aðgerð á dýrum er sársaukafull skal ávallt nota
deyfilyf eða svæfa dýrið.
Umhverfisráðherra setur í reglugerð1)
nánari fyrirmæli sem takmarka aðgerðir á dýrum sem framkvæmdar eru án
læknisfræðilegra ástæðna.
1)Rg.
526/2001.
14. gr.
Dýr skulu aflífuð með skjótum og sársaukalausum hætti og eftir því sem unnt er
án þess að önnur dýr verði þess vör.
Dýr skulu ávallt svipt meðvitund áður en blóðtæming fer
fram. Umhverfisráðherra er, að höfðu samráði við yfirdýralækni, heimilt að setja
í reglugerð nánari fyrirmæli um hvernig staðið skuli að aflífun dýra við
slátrun.
V. kafli.
Dýraveiðar.
15. gr.
Ávallt skal stað
ið að
veiðum þannig að það valdi dýrunum sem minnstum sársauka. Skylt er veiðimönnum
að gera það sem í þeirra valdi stendur til að aflífa dýr sem þeir hafa veitt
áverka.
Við dýraveiðar skal að auki fara að fyrirmælum gildandi laga
um vernd, friðun og veiðar dýra.
VI. kafli.
Tilraunir á dýrum.
16. gr.
Óheimilt er að nota lifandi
dýr við kennslu, tilraunir, rannsóknir, framleiðslu eða prófun efna eða lyfja og
við sjúkdómsgreiningu nema með sérstöku leyfi tilraunadýranefndar ef slíkri
notkun fylgir álag eða þjáning fyrir dýrið.
Einungis má nota lifandi dýr í tilraunum ef ekki eru þekktar
aðrar leiðir til að ná sambærilegum árangri.
Umhverfisráðherra skipar tilraunadýranefnd til fjögurra ára
í senn. Einn fulltrúi er skipaður án tilnefningar og skal hann hafa lokið
háskólanámi og hafa þekkingu og reynslu á sviði dýratilrauna og einn fulltrúi er
skipaður af Rannsóknastofnun í siðfræði. Auk þeirra á yfirdýralæknir sæti í
nefndinni og er hann formaður hennar.
Gæta skal þess við tilraunir eða aðgerðir á dýrum að þær
baki þeim ekki meiri þjáningu en óhjákvæmilegt er.
Tilraunadýranefnd skal tryggja að þeir sem nota dýr í
tilraunaskyni hafi hlotið þjálfun og menntun í meðferð tilraunadýra.
Umhverfisráðherra setur í samráði við tilraunadýranefnd
reglugerð1) þar sem kveðið er á um meðferð
tilraunadýra og eftirlit með tilraunum.
1)Rg.
279/2002.
VII. kafli. Skipan dýraverndarmála.
17. gr.
Umhverfisráðherra fer með yfirstjórn allra mála er varða dýravernd.
Umhverfisstofnun annast eftirlit með framkvæmd laganna.]1)
Ávallt skal leita umsagna dýraverndarráðs við setningu
reglugerða og annarra stjórnvaldsfyrirmæla um dýravernd og við leyfisveitingar á
grundvelli laga þessara. Þá ber ráðinu að gera tillögur til ráðherra um allt það
sem horfir til framdráttar dýravernd í landinu og vera honum til ráðuneytis að
öðru leyti. Dýraverndarráð skal láta héraðsdýralæknum, lögreglu, ákæruvaldi og
dómstólum í té umsagnir um málefni er varða dýravernd sé þess óskað. Ráðið skal
auk þess vinna að því að skilningur og þekking almennings á dýravernd verði
aukin.
Kostnaður við starfsemi dýraverndarráðs greiðist úr
ríkissjóði.
1)L.
90/2002, 4. gr. Breytingin öðlast gildi 1. jan. 2003, sbr.
3. gr. s.l.
VIII. kafli. Eftirlit með framkvæmd laganna og viðurlög.
18. gr.
Lögreglu ber að hafa eftirlit
með aðstæðum og aðbúnaði dýra samkvæmt lögum þessum. Leiki grunur á að meðferð á
dýrum brjóti gegn lögum ber þeim er verða þess varir að tilkynna það lögreglu í
viðkomandi umdæmi, héraðsdýralækni eða dýraverndarráði.
Að kröfu héraðsdýralæknis eða fulltrúa dýraverndarráðs er
lögreglu skylt að fara í fylgd annars hvors þeirra eða beggja á hvern þann stað
innan umdæmis þar sem dýr eru höfð og kanna aðstæður þeirra og aðbúnað. Eigi er
þó heimilt að fara í þessum tilgangi inn í íbúðarhús, útihús eða aðra þvílíka
staði án samþykkis eiganda eða umráðamanns húsnæðisins nema að fengnum
dómsúrskurði, sbr. þó 4. mgr.
Sé um minni háttar brot að ræða skal lögreglustjóri, ýmist
að eigin frumkvæði eða samkvæmt kröfu dýraverndarráðs eða héraðsdýralæknis,
leggja fyrir eiganda eða umsjónarmann dýranna að bæta úr innan tiltekins tíma.
Láti eigandi eða umsjónarmaður ekki skipast við tilmæli skal lögreglustjóri
fyrirskipa úrbætur á hans kostnað eða beita þeim úrræðum sem mælt er fyrir um í
4. mgr.
Leiki grunur á að um sé að ræða alvarlegt brot gegn
dýraverndarlögum eða reglugerðum, sem settar eru með stoð í þeim, getur lögregla
fyrirvaralaust tekið dýr úr vörslu eiganda eða umsjónarmanns. Í þessu skyni er
lögreglu rétt að fara inn í íbúðarhús, útihús eða aðra þvílíka staði án
dómsúrskurðar ef brýn hætta er á að bið eftir úrskurði valdi dýrunum
heilsutjóni. Lögreglu ber að tilkynna lögreglustjóra þessar aðgerðir þegar í
stað og skal hann í framhaldi af því, að fenginni tillögu dýraverndarráðs og
umsögn héraðsdýralæknis, ákveða hvort dýrin skuli vera áfram í vörslu lögreglu
þar til úrbætur hafa verið gerðar eða dómur fallið, sbr. 6. mgr. Á meðan dýrin
eru í vörslu lögreglu er sveitarstjórn skylt að útvega geymslustað, fóður og
umhirðu fyrir dýrin á kostnað eiganda eða umsjónarmanns. Sé sveitarstjórn það af
einhverjum ástæðum ókleift og telji nauðsynlegt að láta bjóða dýrin upp, selja
þau til lífs eða slátrunar eða láta aflífa þau að öðrum kosti skal eiganda eða
umsjónarmanni dýranna þegar tilkynnt um þau áform og honum gefinn kostur á, sé
það mögulegt, að setja viðhlítandi tryggingu fyrir greiðslu á kostnaði við
geymslu, fóður og umhirðu fyrir dýrin uns dómur fellur, sbr. 6. mgr.
Telji lögreglustjóri nauðsynlegt til að stöðva eða
fyrirbyggja illa meðferð á dýrum getur hann fyrirvaralaust og til bráðabirgða
svipt eiganda eða umsjónarmann heimild til þess að hafa eða sjá um dýr þar til
úrbætur hafa verið gerðar eða dómur fallið, sbr. 6. mgr., enda hafi
dýraverndarráð eða héraðsdýralæknir gert tillögu um það.
Bráðabirgðaleyfissvipting gildir þótt eigandi eða umsjónarmaður flytji dýrin í
annað stjórnsýsluumdæmi.
Nú vill eigandi eða umsjónarmaður dýra ekki hlíta þeim
aðgerðum eða ákvörðunum, sem fyrir er mælt í 4. og 5. mgr., og getur hann þá
borið ágreiningsefnið undir dómara, hvort sem er sérstaklega eða í opinberu máli
sem höfðað kann að vera á hendur honum. Slíkt frestar þó ekki aðgerðum eða
framkvæmd ákvarðana skv. 4. og 5. mgr.
Lögreglustjórar úrskurða hvort eigandi eða umsjónarmaður
dýra skuli bera útgjöld skv. 2. og 4. mgr. og hve há þau skuli vera. Þeir
úrskurðir eru aðfararhæfir.
19. gr.
Brot gegn lögum þessum eða reglugerðum, sem settar eru með stoð í þeim, varða
sektum eða [fangelsi allt að einu ári].1) Ef
brot er stórfellt eða ítrekað getur það varðað fangelsi allt að tveimur árum.
Hlutdeild í brotum og tilraun til brota á lögum þessum er
refsiverð.
1)L.
82/1998, 212. gr.
20. gr.
Hafi maður gerst sekur um
stórfellt eða ítrekað brot á lögum þessum eða reglugerðum, sem settar eru með
stoð í þeim, má svipta hann með dómi heimild til að hafa dýr í umsjá sinni,
versla með þau eða sýsla með þau með öðrum hætti. Heimildarsvipting getur lotið
að dýrum almennt eða einstökum tegundum og staðið tiltekið tímabil eða ævilangt.
Heimildarsviptingu má beita gagnvart ósakhæfum manni. Ákæruvaldið getur haft
uppi kröfu um heimildarsviptingu í opinberu máli hvort sem krafist er refsingar
á hendur sakborningi eða ekki. Sá sem sviptur er heimild samkvæmt þessari
málsgrein og skeytir ekki dómi um heimildarsviptingu skal sæta sektum.
21. gr.
Foreldrum eða öðrum
forráðamönnum barna er skylt að sjá til þess að þau börn, sem þau hafa forráð
fyrir, hlýðnist fyrirmælum þessara laga. Brjóti barn, yngra en 16 ára, gegn
lögum þessum og brotið er framið með vitund foreldra eða forráðamanna skal þeim
refsað fyrir brotið ef sannað er að þeir hafi vanrækt að koma í veg fyrir það.
22. gr.
Um rannsókn og meðferð mála
út af brotum á lögum þessum fer samkvæmt lögum um meðferð opinberra mála.
IX. kafli.
Gildistaka og stjórnvaldsfyrirmæli.
23. gr.
Umhverfisráðherra setur reglugerðir samkvæmt lögum þessum enda séu þær í samræmi
við milliríkjasamninga sem Ísland er aðili að. Reglugerðir og önnur
stjórnvaldsfyrirmæli um dýravernd, sem sett hafa verið fyrir gildistöku laga
þessara, halda gildi sínu að svo miklu leyti sem þau brjóta ekki í bága við lög
þessi uns ný stjórnvaldsfyrirmæli hafa verið sett.1)
1)Rg.
158/1957,
rg.
127/1958, sbr.
232/1968;
rg.
635/1996,
rg.
499/1997, sbr.
900/2001.
24. gr.
Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1994.
|
